Lideri iz cijele Evropske unije sastaju se u četvrtak u belgijskom dvorcu dok se blok od 27 država suočava s antagonizmom američkog predsjednika Donalda Trumpa, agresivnim ekonomskim taktikama Kine i hibridnim prijetnjama Rusije, što su izazovi koji su natjerali Brisel na preispitivanje pristupa diplomatiji i trgovini.
“Svi znamo da moramo promijeniti kurs i svi znamo u kojem smjeru. Ipak, ponekad se čini kao da stojimo na komandnom mostu broda i gledamo u horizont, a da ne možemo dohvatiti kormilo”, poručio je belgijski premijer Bart De Wever na sastanku s nekim evropskim liderima u srijedu.
Međutim, postoje suprotstavljene vizije o tome kako se EU mora mijenjati. Sastanak u četvrtak trebao bi oblikovati prijedloge za još jedan samit krajem marta.
Dok se lideri budu preko pokretnog mosta približavali dvorcu Alden Biesen iz 16. vijeka, razlike u borbi za budućnost Evrope postaju sve jasnije.
Njemački kancelar Friedrich Merz i italijanska premijerka Giorgia Meloni predvode krilo bloka koje poziva na deregulaciju, resetovanje odnosa Evrope i Washingtona te sklapanje trgovinskih sporazuma poput nedavno dogovorenog s državama južnoameričkog Mercosura.
“Moramo deregulirati svaki sektor”, rekao je Merz u srijedu.
No, u sukobu su s Francuskom.
Jedno od ključnih pitanja je koliki dio odbrambene potrošnje EU treba biti ograničen na nabavku od evropskih proizvođača oružja. Francuski predsjednik Emmanuel Macron tvrdi da kompanije iz EU moraju imati prioritet, dok Merz i Meloni smatraju da nabavke trebaju ići i kod stranih i kod evropskih firmi.
Macron poziva da EU zaštiti svoju industriju u cjelini primjenom “evropske preferencije” u ključnim sektorima poput čiste tehnologije, hemijske industrije, čelika, automobilske industrije i odbrane.
“Moramo zaštititi našu industriju. Kinezi to rade, Amerikanci to također rade”, rekao je Macron u intervjuu za više listova, uključujući Le Monde i Financial Times, objavljenom u utorak.
“Bez određene evropske preferencije u strateškim sektorima, Evropljani će biti pometeni. Ovo jeste defensivno, ali je ključno, jer se suočavamo s nelojalnim konkurentima koji više ne poštuju pravila Svjetske trgovinske organizacije”, upozorio je on.
Lideri EU raspravljat će i o novim finansijskim instrumentima za zaštitu bloka u globalnom trgovinskom sistemu uzdrmanom Trumpovom carinskom ofanzivom i kineskim ograničavanjem izvoza ključnih minerala.
Macron ponovo zagovara da EU dobije mogućnost zajedničkog zaduživanja, što je opisao kao “euroobveznice za budućnost” koje bi pružile priliku “da se ospori hegemonija dolara”.
Merz i Meloni izbjegavaju strategiju ekonomske revitalizacije i modernizacije koju zagovara bivši šef Evropske centralne banke Mario Draghi, a koja podrazumijeva deregulaciju, diversifikaciju trgovinskih veza, snažna ulaganja u infrastrukturu te integraciju i pojednostavljenje regulatornog okvira širom bloka.
Njemačka i Italija će u četvrtak pozvati lidere da djeluju kroz rezanje birokratije na nivou EU, jačanje jedinstvenog tržišta i “osiguravanje ambiciozne trgovinske politike zasnovane na zajedničkim pravilima i fer uslovima”.
To odražava fokus na ekonomsku sigurnost predsjednice Evropske komisije Ursule von der Leyen, koja je poput Merza jedan od vodećih političara iz Evropske narodne stranke, najveće grupe u Evropskom parlamentu koja u svojim redovima ima 13 šefova država ili vlada u EU.
U govorima u srijedu u Evropskom parlamentu u Strasbourgu i na Evropskom industrijskom samitu u Antverpenu, von der Leyen je poručila da ekonomska snaga stoji u temelju svega ostalog.
“Naša moć na globalnoj sceni uveliko zavisi od naše snage na ekonomskom frontu”, kazala je.
Građani širom bloka priželjkuju snažniju EU te ujedinjenije, odlučnije i ambicioznije liderstvo usred vojnih prijetnji, ekonomskih pritisaka i klimatske nestabilnosti, pokazalo je zvanično istraživanje EU, Eurobarometar.
“Nikada nije bilo bolje vrijeme za evropske lidere, nacionalne političke lidere, da zaista iskoriste ovu potražnju evropskih građana za snažnijim evropskim djelovanjem”, rekao je Alberto Alemanno, profesor prava EU na poslovnoj školi HEC u Parizu.
